Ile sklepów z alkoholem przypada na jednego mieszkańca Polski? Na podstawie danych dostarczonych przez 98% polskich gmin można wyliczyć, że jeden sklep sprzedający alkohol przypada na 456 mieszkańców Polski.
Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego na koniec 2023 r. w Polsce funkcjonowało 72,6 tys. sklepów ogólnospożywczych, 3,2 tys. sklepów z alkoholem oraz 8,5 tys. stacji paliw1. Niestety GUS nie podaje informacji, jaki procent z tych punktów sprzedaży ma koncesję na alkohol.
Jeżeli przyjmiemy, że wszystkie one dysponowały zezwoleniami na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, suma tych grup wynosi 84,3 tys. Zestawiając ją z populacją Polski na koniec 2023 r., która wyniosła 37 637 tys.2, daje to liczbę 446 mieszkańców kraju na jeden sklep sprzedający alkohol. Dana ta może być wykorzystywana do określenia fizycznej dostępności alkoholu w Polsce, jednak nie ma stuprocentowej pewności, że jest ona w pełni miarodajna, ze względu na założenie przyjęte na początku.
Dane, których źródłem jest Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU), pozwalają uzyskać zbliżone wyliczenia. Zgodnie z nimi liczba sklepów sprzedających alkohol w 98% polskich gmin w 2023 r. wyniosła 79 112, co daje jeden sklep na prawie 456 mieszkańców3.
Czasem w debacie publicznej używana jest statystyka mówiąca o tym, że jeden punkt sprzedaży alkoholu przypada na 303 mieszkańców4. Pochodzi ona ze wspomnianych informacji KCPU, opracowanych na podstawie raportów 2432 z 2477 (czyli 98%) gmin ze wszystkich województw w kraju. Według nich pod koniec 2023 r. w Polsce działało 119 055 punktów sprzedaży napojów alkoholowych, z czego 79112 stanowiły sklepy, zaś 39943 – lokale gastronomiczne.
Tu należy podkreślić, że w dyskursie publicznym w odniesieniu do konkretnych liczb często padają nazwy, które nie powinny być stosowane wymiennie: sklep monopolowy (w potocznym rozumieniu – sprzedający wyłącznie alkohol), sklep z alkoholem (oprócz alkoholu sprzedający także inne produkty) i punkt sprzedaży alkoholu (ta kategoria obejmuje też lokale gastronomiczne). Zagadnienie dodatkowo komplikuje brak jednego i kompletnego źródła danych dotyczących liczby punktów sprzedaży alkoholu w Polsce, co pozwoliłoby oszacować jego dostępność. W statystykach KCPU brakuje raportów z 2% gmin. Natomiast GUS dostarcza zbyt mało szczegółowych danych nt. sklepów i punktów gastronomicznych (bez informacji o koncesjach).
