Ustawa o podatku akcyzowym z dnia 6 grudnia 2008 r. reguluje kwestie związane z opodatkowaniem akcyzą, czyli jednym z rodzajów pośrednich podatków obciążających konsumpcję towarów. Wśród produktów objętych akcyzą w Polsce są napoje alkoholowe. Poniżej prezentujemy najważniejsze zagadnienia, które reguluje ustawa w kontekście rynku alkoholowego, z odniesieniami do ustawy, którą mogą Państwo pobrać w formie PDF. Załączona ustawa to jednolita treść ustawy na luty 2025 r.
Akcyza jest podatkiem nakładanym na określone towary w momencie ich produkcji lub importu. Celem jej wprowadzenia jest przede wszystkim regulowanie konsumpcji towarów, które mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie ludzi, środowisko lub bezpieczeństwo.
Podatek akcyzowy w Polsce uregulowany jest następującymi przepisami:
- dyrektywa Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylająca dyrektywę 92/12/EWG.
- ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
- ustawa z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, wprowadzająca indeksację stawek akcyzy do roku 2027.
Jakie kwestie są uregulowane w ustawie akcyzowej z 2008 roku?
- Ogólne definicje: W ustawie znajdują się przepisy wstępne, które ustanawiają podstawowe zasady dotyczące systemu akcyzy w Polsce. Obejmuje on definicje i ogólne przepisy regulujące stosowanie tego podatku. Wyjaśnia czym jest m.in. towar akcyzowy.
- Podatnicy: Ustawa reguluje kwestie dotyczące podmiotów zobowiązanych do zapłaty podatku akcyzowego. Zawarte są tu przepisy określające, kto jest podatnikiem akcyzy, jakie mają obowiązki oraz w jakich sytuacjach mogą występować obowiązki płatników akcyzy.
- Przedmiot opodatkowania: ustawareguluje kwestie związane z określeniem, jakie towary podlegają opodatkowaniu akcyzą. W tym rozdziale szczegółowo wymienione są towary, które są objęte tym podatkiem, a także zasady dotyczące ich klasyfikacji oraz wyłączenia z opodatkowania.
- Podstawy opodatkowania: Ustawa o akcyzie określazasady ustalania podstawy opodatkowania akcyzą. Określa, jak należy obliczać wysokość akcyzy oraz kiedy pojawia się obowiązek jej zapłaty.
- Stawki podatku akcyzowego: W ustawie określone zostały wszystkiekwestie związane z ustalaniem stawek akcyzy, czyli określeniem wysokości podatku, który ma zostać zapłacony od towarów akcyzowych.
- Zwolnienia z akcyzy: Ustawa akcyzowareguluje przypadki, w których niektóre towary lub podmioty mogą zostać zwolnione z obowiązku zapłaty akcyzy lub skorzystać z obniżonych stawek akcyzy.
- Procedura zawieszenia akcyzy: Opisane też zostały procedury zawieszenia akcyzy, która pozwala na wprowadzenie towarów do obrotu bez konieczności natychmiastowego płacenia podatku. Określa przypadki, kiedy podatek akcyzowy jest uiszczany np. po sprzedaży towaru czy sytuacje zawieszenia akcyzy w czasie transportu.
- Obowiązki podatników: Ustawa precyzuje obowiązki podatników akcyzy, czyli podmiotów zobowiązanych do zapłaty akcyzy. Zawiera przepisy dotyczące ewidencjonowania, dokumentacji oraz innych wymogów administracyjnych.
- Kontrola, nadzór i egzekucja: Ustawa reguluje kwestie związane z kontrolą, nadzorem oraz egzekucją przepisów dotyczących akcyzy. Określa uprawnienia organów skarbowych oraz procedury związane z kontrolą obrotu towarami akcyzowymi. Określa teżkwestie odpowiedzialności karnej za naruszenie przepisów dotyczących akcyzy, w tym m.in. za nielegalny obrót towarami akcyzowymi czy uchylanie się od płacenia akcyzy.
Akcyza w Unii Europejskiej jest zharmonizowana, co zapewnia istnienie jednolitego rynku w ramach wspólnoty. Z tego też względu Ustawa o Podatku Akcyzowym z 2008 r. była wielokrotnie nowelizowana, by dostosować przepisy do zmieniających się realiów gospodarczych i prawnych w Unii Europejskiej, w tym do wymogów dyrektyw unijnych w zakresie podatku akcyzowego.
Ostatnie zmiany w ustawie o podatku akcyzowym zostały uchwalone w ustawie z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym. Dokument wprowadził indeksację stawek akcyzy, określając ich wielkość w następnych latach. Jest to tzw. mapa drogowa akcyzy czy mapa akcyzowa, ustalająca ile wynosi akcyza na alkohol w poszczególnych latach. Zgodnie z ustawą akcyza na napoje alkoholowe wzrosła w 2022 r. o 10%. W kolejnych latach do 2027 r. rośnie o kolejne 5% rocznie. W styczniu 2025 r. akcyza na piwo w Polsce wzrosła więc o 5%. Podobnie jak akcyza na wódkę czy wino.
