ESPAD

Badania ESPAD (European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs) to największy na świecie międzynarodowy projekt badawczy, dotyczący używania substancji psychoaktywnych przez młodzież, który jest realizowany od 1995 roku. Jego celem jest monitorowanie konsumpcji alkoholu, narkotyków oraz innych substancji psychoaktywnych wśród młodzieży. Realizacją badań zajmują się niezależne zespoły badawcze w ponad 40 europejskich krajach. Inicjatorem ESPAD była działająca przy Radzie Europy Co-operation Group to Combat Drug Abuse and Illicit Trafficking in Drugs (Pompidou Group). Obecnie badania są koordynowane przez The National Research Council of Italy (CNR) z Padwy przy współpracy z The European Union Drugs Agency (EUDA).

Na czym polega ESPAD? Jest to ankieta uzależnienia wśród młodzieży przeprowadzana wśród uczniów w wieku 15-16 oraz 17-18 lat. Ankieta ESPAD jest wykonywana co 4 lata, co pozwala na kontrolę natężenia problemu używania przez młodzież substancji psychoaktywnych oraz znalezienie czynników wpływających na ich rozpowszechnienie. Kiedy ostatnio przeprowadzana była taka ankieta? Alkoholizm wśród młodzieży w ramach ESPAD badano ostatnio w 2024 roku. Realizacją badania w Polsce zajął się Instytut Psychiatrii i Neurologii na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU). Audytoryjne badanie ankietowe, które dotyczyły nie tylko konsumpcji alkoholu, ale również tytoniu, narkotyków i nowych substancji psychoaktywnych czy gier hazardowych, przeprowadzono na losowej próbie uczniów pierwszych i trzecich klas szkół ponadpodstawowych. Próba ogólnopolska liczyła 3185 uczniów pierwszych klas oraz 3301 uczniów trzecich klas szkół średnich.

Jak według badań ESPAD wyglądają uzależnienia wśród młodzieży? Statystykipokazują, że najbardziej rozpowszechnioną substancją psychoaktywną wśród młodzieży jest alkohol, jednak widać tendencję spadkową. Badania ESPAD sprawdzają także inne uzależnienia wśród młodzieży. Ankieta przeprowadzona w 2024 r. skontrolowała m.in. doświadczenia z paleniem papierosów czy zażywaniem narkotyków. Ankieta o uzależnieniach wskazała, że młodzież częściej sięga po e-papierosy niż po tradycyjne wyroby nikotynowe i uważa, iż próbowanie e-papierosów nie niesie żadnego ryzyka lub co najwyżej wiąże się z małym ryzykiem. Wyniki badania wskazują też na skokowe narastanie problemu gier hazardowych. 

Jak dużym problemem jest alkohol wśród młodzieży? Statystyki wskazały, że w czasie ostatnich 30 dni poprzedzających badanie miało z nim kontakt 39,1% 15-16 latków i 73,3% 17-18 latków. Jednak w porównaniu z 1995 r. te wskaźniki wyraźnie spadły, a największy spadek widać w kategorii piwo - Odsetek uczniów, którzy dokonali zakupu w sieci detalicznej w ostatnich 30 dniach przed badaniem, wyniósł w 2024 roku 19,2 proc., podczas gdy w 2003 roku było to 53,6 proc. W przypadku wina i wódki także obserwowany jest systematyczny spadek, ale nie jest on tak znaczący. Narkotyki i dopalacze to kolejne poddane badaniu używki wśród młodzieży. Ankieta z 2024 r. wykazała przy tym, że większość badanych nigdy nie sięgała po nielegalne substancje.