Etykieta

Etykieta to informacja umieszczana bezpośrednio na produkcie lub jego opakowaniu. Jej celem jest przekazanie najważniejszych informacji o cechach produktu, składzie, producencie oraz dacie ważności. Oznaczanie produktów etykietami jest unormowane przez prawo unijne. Kwestię reguluje przede wszystkim Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności , zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004. Dokument ma zastosowanie także w przypadku etykiety piw oraz innych napojów alkoholowych.

Zgodnie z Rozporządzeniem UE przez etykietę należy rozumieć jakąkolwiek metkę, znak firmowy, znak handlowy, ilustrację lub inny opis pisany, drukowany, tłoczony, odbity czy w inny sposób naniesiony na opakowanie lub pojemnik z żywnością, a także załączony do opakowania bądź pojemnika z żywnością. Etykiety piw oraz innych produktów przede wszystkim nie mogą wprowadzać w błąd. Wszelkie podane informacje mają być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta, a także zaprezentowane w sposób czytelny. Wymagania musi spełniać też czcionka, która standardowo ma wynosić 1,2 mm (w przypadku opakowań, w których największa powierzchnia ma pole mniejsze niż 80 cm2 wystarczy 0,9 mm).

Jakie informacje zawiera etykieta? Piwo, a także inne napoje alkoholowe, zgodnie z unijnym prawem muszą być oznaczone następującymi cechami:

1. Nazwa środka spożywczego – etykieta na piwo musi jasno wskazywać, że jest to piwo, a także podawać szczegółowe cechy dotyczące warunków fizycznych (np. piwo niepasteryzowane).
2. Wykaz składników – nie jest obowiązkowy, jeśli napój zawiera więcej niż 1,2 % alkoholu obj.
3. Alergeny – np. informacja, że zawiera słód jęczmienny.
4. Ilość składników lub kategorii składników – w określonych przypadkach, m.in. w przypadku konieczności odróżnienia środka spożywczego od produktów, z którymi mógłby być mylony.
5. Ilość produktu netto – etykiety do piwa muszą podawać ilość produktu w litrach, centylitrach, mililitrach.
6. Data minimalnej trwałości, termin przydatności do spożycia – data ma składać się z dnia, miesiąca i ewentualnie roku.
7. Warunki przechowywania lub warunki użycia – podane zaraz po dacie minimalnej trwałości.
8. Nazwa lub firma producenta – zgodne z przepisami dot. oznaczania przedsiębiorstw.
9. Rzeczywista zawartość objętościowa alkoholu – w przypadku napojów o zawartości alkoholu większej niż 1,2 % objętościowo.
10. Kraj lub miejsce pochodzenia.

Jakich informacji nie muszą podawać etykiety? Piwo jest zwolnione z podawania wartości energetycznej oraz instrukcji użycia. Na opakowaniach piw alkoholowych oraz bezalkoholowych są ponadto umieszczane dobrowolne znaki odpowiedzialności, które są dobrowolną inicjatywą branży piwowarskiej, a ich stosowanie nie wynika z przepisów prawa. Na każdym opakowaniu piwa alkoholowego są w związku z tym umieszczane piktogramy oznaczające „Nigdy nie jeżdżę po alkoholu”, „Alkohol. Tylko dla pełnoletnich” oraz „W ciąży nie piję alkoholu”. Na opakowaniach piw bezalkoholowych jest zaś umieszczany znak „18+”.

Kwestię etykiet reguluje też polskie prawo – Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 kwietnia 2MU004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu znakowania niektórych grup i rodzajów artykułów rolno-spożywczych (takich jak etykiety na butelki) Piwo oraz środki spożywcze w opakowaniach jednostkowych muszą być zgodnie z nimi znakowane kodem identyfikacyjnym partii produkcyjnej na opakowaniu albo etykiecie. W przypadku opakowań zbiorczych kod umieszcza się z kolei na opakowaniu, pojemniku lub dokumencie przewozowym.

Szczególne wymogi dotyczące etykietowania wprowadzono w przypadku napojów spirytusowych. Reguluje to Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/787 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie definicji, opisu, prezentacji i etykietowania napojów spirytusowych. Prawo UE przyznało wzmocnioną ochronę ich nazwom prawnym, które są nazwami zastrzeżonymi dla określonych kategorii lub oznaczeń geograficznych. Nazwy prawne napojów spirytusowych muszą być też umieszczone w widocznym miejscu.

Z kolei tak zwany "unijny pakiet winiarski" wprowadził ujednolicone zasady etykietowania win odalkoholizowanych.

Zupełnie innym rodzajem etykiety jest etykieta na piwo domowe lub inne samodzielnie wytworzone środki spożywcze, które nie są wprowadzane do obrotu, a w związku z tym nie są objęte regulacjami. Wielu domowych piwowarów decyduje się oznaczać wyprodukowane samodzielnie piwo – etykiety są jednak w tym przypadku przede wszystkim akcentem estetycznym.