Uprawa chmielu

Uprawa chmielu odgrywa niezwykle ważną rolę w produkcji piwa, dostarczając surowca, nadającego trunkowi odpowiedni smak, aromat i goryczkę. Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus) to roślina wieloletnia, dwupienna i wiatropylna z rodziny konopiowatych. Na potrzeby piwowarstwa uprawia się chmiel wyłącznie o owocostanach żeńskich, z których wyrastają charakterystyczne szyszki. Chmiel najlepiej rośnie w umiarkowanym klimacie, w regionach o chłodnych zimach i ciepłych latach. Optymalna ilość opadów wynosi od 600 do 800 mm rocznie.

Już w starożytności istniały miejsca, w których sadzono chmiel zwyczajny. Uprawa na cele piwowarskie upowszechniła się jednak w Europie w XIII wieku. W średniowieczu plantacje chmielu nazywano chmielnikami. Za stolicę polskiego chmielarstwa uznaje się Lubelszczyznę – to w tym regionie, w XV wieku powstały pierwsze polskie plantacje chmielu o charakterze przemysłowym. Polska jest piątym producentem chmielu na świecie.

Hodowla chmielu obejmuje staranne przygotowanie gleby. Podłoże, na którym jest uprawiany chmiel, musi być żyzne, dobrze przepuszczalne oraz bogate w składniki odżywcze. Najlepiej sprawdzają się gleby gliniasto-piaszczyste o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym (pH 6-7). Jakie czynności należy wykonać, zanim posadzi się chmiel? Plantacja wymaga przeprowadzenia głębokiego orania, nawożenia organicznego i mineralnego oraz wapnowania.

Przed rozpoczęciem sadzenia konieczne jest dokonanie wyboru odmiany, w której występuje chmiel. Uprawa na cele browarnicze obejmuje zazwyczaj cztery grupy odmian rośliny:

• odmiany superaromatyczne – np. Zatec, Tettnang, Nadwiślański i Lubelski,
• odmiany aromatyczne – np. Lomik, Sybilla, Hallertau, Golding,
• odmiany goryczkowe – np. Marynka, Lunga, Magnum, Northern Brewer,
• odmiany supergoryczkowe – np. Taurus, Herkules, CTZ, Brawo.

Sadzenie chmielu odbywa się wiosną, zwykle w kwietniu lub maju (temperatura gleby powinna osiągnąć ok. 10°C). Nasiona chmielu wysiewa się na głębokości około 2-3 cm, w rzędach oddalonych od siebie o około 1,5-2 metry.

Odpowiednia pielęgnacja jest niezwykle ważna w przypadku rośliny takiej jak chmiel. Sadzenie i uprawa muszą uwzględniać w związku z tym:

• regularne podlewanie,
• nawożenie nawozami azotowymi (w pierwszym roku uprawy), fosforowymi i potasowymi (w kolejnych latach),
• przycinanie pędów bocznych (w pierwszych latach) i głównych (w kolejnych latach),
• ochrony przed chorobami (zwłaszcza grzybowymi) i szkodnikami, takimi jak mszyce i pędziorki.

Zbiory to kulminacyjny moment, który ma miejsce pod koniec lata lub wczesną jesienią – kiedy szyszki osiągną pełną dojrzałość. Dojrzałe szyszki mają zielony kolor i wydzielają charakterystyczny aromat. Zbiór szyszek chmielu odbywa się ręcznie lub mechanicznie.

Po zbiorze następuje suszenie szyszek – w specjalnych suszarniach, w temperaturze około 60°C. Ostatni etap to sortowanie i pakowanie szyszek, które są gotowe do sprzedaży i dalszego przetwarzania (np. produkcji ekstraktów chmielowych, wykorzystywanych przy warzeniu piwa).