Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi określa pełny katalog obowiązków związanych z wprowadzaniem opakowań na rynek, ich recyklingiem oraz organizacją systemu kaucyjnego, który obowiązuje w Polsce od 1 października 2025 r. Przepisy obejmują zarówno producentów opakowań, jak i firmy wprowadzające produkty w opakowaniach, organizacje odzysku oraz podmioty handlowe. Celem regulacji jest ograniczenie ilości odpadów, zwiększenie poziomów recyklingu i minimalizacja negatywnego wpływu opakowań na środowisko. Ustawa była nowelizowana, a najważniejsze zmiany wprowadziła ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw oraz ustawa z dnia 9 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, ustawy o odpadach oraz ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw.
Ustawa o gospodarce opakowaniami wdraża postanowienia unijnych dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady: 94/62/WE z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych oraz 2009/128/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów. Została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 21 stycznia 2012 r. pod numerem 2012/0590/PL.
Wymagania dla opakowań i obowiązki recyklingowe przedsiębiorców
Ustawa o opakowaniach zwrotnych określa szereg zasad, które muszą być spełnione, aby opakowania zostały dopuszczone do obrotu. Są to m.in. minimalna zawartość substancji szkodliwych, minimalizacja masy i objętości opakowań, projektowanie pod recykling i ponowne użycie czy obowiązkowe udziały recyklatu w butelkach z tworzyw sztucznych. Dodatkowo wprowadza obowiązek przymocowania zakrętek do jednorazowych butelek do 3 litrów.
Dodatkowo, ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi określa również wymagane poziomy recyklingu, które muszą osiągnąć przedsiębiorcy – samodzielnie lub za pośrednictwem organizacji odzysku. Do 2030 r. wymagane poziomy to m.in.:
- 55% dla tworzyw sztucznych,
- 60% dla aluminium,
- 85% dla papieru i tektury,
- 75% dla szkła.
Ramy prawne dla systemu kaucyjnego
Wprowadzony system kaucyjny od 1 października 2025 jest jednym z kluczowych elementów ustawy o gospodarce opakowaniami. W ustawie zawarto ramowe regulacje dotyczące jego funkcjonowania. Przede wszystkim określone zostały kategorie opakowań, które obejmuje nowy system kaucyjny w Polsce:
- butelki plastikowe jednorazowe do 3 l,
- metalowe puszki do 1 l,
- szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 l.
Nowelizacja ustawy z dnia 9 stycznia 2026 r. dała możliwość prowadzenia własnych systemów depozytowych obrotu butelkami szklanymi wielokrotnego użytku każdemu przedsiębiorcy, który miał zorganizowany przed tą datą taki system i chce go nadal kontynuować na dotychczasowych zasadach, pod warunkiem przekazania takiej informacji do Ministra Klimatu i Środowiska do dnia 31 marca 2026 r. Ustawa przewiduje, że taka możliwość będzie obowiązywać do dnia 31 grudnia 2028 r.
W ustawie określono również poziom maksymalnej wysokość kaucji na 2 zł oraz wymagany poziom selektywnego zbierania, który ustalono na co najmniej 90% dla butelek PET, puszek i butelek zwrotnych od 2029 r. Wprowadza również obowiązek udziału w systemie sklepów o powierzchni powyżej 200 m².
Koszty systemu finansują wprowadzający produkty oraz środki pochodzące z nieodebranych kaucji i sprzedaży zebranych surowców.
W ustawie znajdziemy również regulacje dotyczące mechanizmów finansowych związanych z niewykonanie obowiązków recyklingowych czy poziomów zbiórki.
Podsumowanie
Ustawa o gospodarce opakowaniami i systemie kaucyjnym to najbardziej kompleksowy zestaw regulacji środowiskowych dotyczących opakowań w Polsce. Wprowadza obowiązki projektowe, recyklingowe i sprawozdawcze, a także tworzy nowy system kaucyjny obejmujący butelki plastikowe, puszki i szklane opakowania zwrotne.
To kluczowy dokument dla całego rynku napojowego, FMCG i handlu – warto zapoznać się z jego pełną treścią oraz śledzić nadchodzące rozporządzenia wykonawcze.
Pobierz PDF:
- Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
- Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw
- Ustawa z dnia 9 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, ustawy o odpadach oraz ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw.
