Raport „Młodzież 2025” Fundacji CBOS stanowi kompleksowe studium postaw, zachowań oraz kondycji psychofizycznej uczniów ostatnich klas szkół ponadpodstawowych w Polsce. Dokument analizuje aspiracje życiowe, w których na pierwszy plan wysuwają się relacje międzyludzkie oraz chęć osiągnięcia sukcesu materialnego, przy jednoczesnym spadku znaczenia tradycyjnych wartości rodzinnych i religijnych. Istotną część publikacji poświęcono używkom, odnotowując spadek konsumpcji alkoholu i papierosów na rzecz rosnącej popularności e-papierosów. Badanie alarmuje w kwestii zdrowia psychicznego, wskazując na rekordowy poziom stresu oraz powszechność objawów depresyjnych, szczególnie wśród dziewcząt. Autorzy opisują również aktywność młodych ludzi w internecie, ich stosunek do polityki oraz narastające zagrożenie hazardem. Całość opracowania opiera się na cyklicznych badaniach ilościowych, prowadzonych od początku lat dziewięćdziesiątych, co pozwala na precyzyjne śledzenie trendów pokoleniowych na przestrzeni ostatnich dekad.
Najnowsze trendy dotyczące relacji młodych z alkoholem
Raport „Młodzież 2025” wskazuje, że alkohol pozostaje najbardziej rozpowszechnioną substancją psychoaktywną wśród uczniów, wyprzedzając papierosy i narkotyki. Mimo dominującej pozycji odnotowano jednak wyraźny spadek jego spożycia oraz skali upijania się w porównaniu z danymi z 2021 roku.
Główne trendy w spożywaniu alkoholu wynikające z raportu:
- Ogólny spadek konsumpcji: W ciągu miesiąca poprzedzającego badanie odnotowano spadek spożycia wszystkich rodzajów alkoholu w porównaniu do 2021 roku:
- Piwo: piło 49% uczniów (spadek z 66%).
- Wódka i mocne alkohole: piło 53% badanych (spadek z 62%).
- Wino: piło 25% uczniów (spadek z 37%).
- Mniejsza skala upijania się: Przynajmniej raz w miesiącu upiło się 40% uczniów (w 2021 r. było to 43%). Wyraźnie spadł odsetek osób upijających się często (co najmniej 3 razy w miesiącu) – z 13% do 7%.
- Wzrost spożycia na terenie szkół: Mimo ogólnego trendu spadkowego, raport odnotowuje niepokojący wzrost konsumpcji alkoholu w samych placówkach oświatowych. Połowa badanych (50%) potwierdziła przypadki picia alkoholu w szkole (wzrost z 45% w 2021 r.).
- Sytuacja materialna: Istnieje istotny związek między trudną sytuacją finansową rodziny a nadużywaniem alkoholu. Uczniowie w gorszym położeniu materialnym częściej się upijają, w tym wielokrotnie (3-5 razy w miesiącu).
- Religijność: Sama deklaracja wiary nie wpływa na picie, ale regularne praktyki religijne (raz w tygodniu) wiążą się z większym umiarem w konsumpcji.
- Hazard: Istnieje silne powiązanie między hazardem a alkoholem – im wyższy poziom zaangażowania w gry na pieniądze, tym częstsze epizody upijania się.
- Życie seksualne i związki: Alkohol odgrywa dużą rolę w nawiązywaniu relacji. Uczniowie, którzy częściej się upijają, częściej są w związkach oraz wykazują wyższą aktywność seksualną (62% aktywnych wśród często pijących wobec 32% wśród niepijących).
- Wyniki w nauce: Lepsze oceny korelują z rzadszym upijaniem się – 67% „piątkowych” uczniów nie upiło się ani razu w ostatnim miesiącu, podczas gdy wśród uczniów z gorszymi ocenami odsetek ten wynosi 56%.
- Zdrowie psychiczne: Nadużywanie alkoholu współwystępuje z gorszym samopoczuciem psychicznym oraz wyższym ryzykiem wystąpienia objawów depresji.
- Postawy opozycyjne: Konsumpcji substancji psychoaktywnych, tj. alkoholu i narkotyków sprzyja zaangażowanie społeczne w działania opozycyjne (protesty społeczne). Uczniowie, którzy uczestniczyli w nich wiele razy znacznie częściej niż pozostali deklarują upijanie się alkoholem i używanie substancji odurzających.
W raporcie znaleźć można wiele innych interesujących wniosków dotyczących kondycji psychicznej uczniów, kluczowych zmian w hierarchii wartości, postaw społecznych i relacji młodych z używkami i zachowaniami ryzykownymi.
Badanie „Młodzież 2025” zostało zrealizowane przez Fundację CBOS na zlecenie i ze środków Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom w ramach wieloletniego cyklu monitorującego postawy młodych Polaków. Pomiar wykonano metodą wywiadu audytoryjnego na ogólnopolskiej próbie 1506 uczniów ostatnich klas wszystkich typów dziennych szkół ponadpodstawowych. Procedura badawcza opierała się na dwuetapowym losowaniu placówek oraz oddziałów klasowych z Rejestru Szkół i Placówek Oświatowych i została przeprowadzona w okresie od 31 października do 28 listopada 2025 roku.
