„European School Survey Project on Alcohol and Drugs” (Europejski Program Badań Szkolnych nad Używaniem Alkoholu i Narkotyków, ESPAD) to europejskie badanie ankietowe badające spożycie substancji psychoaktywnych przez młodzież. Celem badań, które realizowane są co cztery lata, jest monitorowanie natężenia problemu używania przez młodzież alkoholu, papierosów, narkotyków, konopi i innych substancji psychoaktywnych. Ostatnio bada się korzystanie z mediów społecznościowych i gier wideo, jak również gier hazardowych. Standaryzacja badań i ich systematyczność pozwala na obserwację trendów w poszczególnych krajach, jak również daje możliwość porównania wyników badań pomiędzy krajami.
Badanie ESPAD obejmuje dwie grupy wiekowe: uczniów klas pierwszych oraz trzecich klas szkół ponadpodstawowych (wiek: 15-16 lat oraz 17-18 lat). W wymiarze europejskim badania ESPAD podjęto w 1995 r. z inicjatywy Co-operation Group to Combat Drug Abuse and Illicit Trafficking in Drugs (Pompidou Group) działającej przy Radzie Europy. Wówczas w badaniu wzięło udział 28 krajów, w 2024 r. – 36. Obecnie, na poziomie europejskim badania koordynowane są przez the National Research Council of Italy (CNR) z Padwy przy współpracy z the European Union Drugs Agency (EUDA), dawnego the European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA).
Polska bierze udział w badaniu od samego początku, czyli od 1995 r. W 2024 r. badanie zostało zrealizowane przez Instytutu Psychiatrii i Neurologii na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU). Losowo dobrana próba ogólnopolska liczyła 3185 uczniów pierwszych klas oraz 3301 uczniów trzecich klas szkół średnich.
W załączonym raporcie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom znajduje się podsumowanie wyników badań, wnioski dotyczące krajowych trendów, jak również rekomendacje do prowadzenia działań profilaktycznych. Profilaktyka uzależnień wśród młodzieży jest istotnym elementem raportu, w którym przedstawiono wnioski i rekomendacje dotyczące przeciwdziałania problemowi. Ponadto można tam znaleźć informacje:
- poziom spożycia alkoholu wśród młodzieży w Polsce
- najczęstsze uzależnienia wśród młodzieży
- palenie papierosów przez młodzież w Polsce
- nadużywanie substancji psychoaktywnych w tym narkotyków czy dopalaczy
- wpływ mediów społecznościowych na młodzież
- uprawianie hazardu przez młodzież
