Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi to kluczowy akt prawny w Polsce, który kompleksowo reguluje zagadnienia związane z zapobieganiem alkoholizmowi. Zawiera przepisy obejmujące m.in. zasady dotyczące spożywania i obrotu alkoholem, ograniczenia w zakresie jego promocji i reklamy, a także działania profilaktyczne, terapeutyczne i wspierające dla osób uzależnionych oraz ich rodzin. Ustawa określa również sankcje prawne za naruszenie ustanowionych reguł.
UWT, wielokrotnie nowelizowana, jest odpowiedzią na zmieniające się potrzeby społeczne i zdrowotne, które generuje konsumpcja alkoholu. Zastąpiła wcześniejszą ustawę z 1959 roku o zwalczaniu alkoholizmu.
Do głównych celów UWT należą:
- Zapobieganie alkoholizmowi wśród młodzieży, ograniczenie dostępu do alkoholu.
- Promocja trzeźwości i zdrowego stylu życia.
- Regulacja sprzedaży alkoholu.
- Przeciwdziałanie alkoholizmowi.
Do najważniejszych zagadnień, które reguluje UWT, należą:
- Zdefiniowanie pojęć związanych z alkoholizmem, trzeźwością oraz celem działań profilaktycznych.
- Zasady regulujące sprzedaż alkoholu w Polsce, w tym zakaz sprzedaży niepełnoletnim czy osobom w stanie nietrzeźwości.
- Regulacje dotyczące reklamy i promocji alkoholu.
- Określenie zasad wsparcia dla osób uzależnionych od alkoholu i ich rodzin, w tym pomoc terapeutyczną, rehabilitacyjną oraz psychospołeczną.
- Ustanowienie procedury kontroli i sankcji wobec naruszeń przepisów dotyczących alkoholu.
- Nałożenie obowiązku prowadzenia działalności informacyjnej i edukacyjnej w celu przeciwdziałania alkoholizmowi, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży na określone instytucje.
- Nałożenie obowiązku na organy administracji rządowej i jednostki samorządu terytorialnego podejmowania działań mających na celu ograniczenie spożycia alkoholu.
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi była wielokrotnie nowelizowana, aby ograniczyć skalę zjawiska, jakim jest problem alkoholowy w Polsce i dostosować się do zmieniających się realiów społecznych i naukowych. Nowelizacje dotyczyły m.in. zaostrzenia kar i sankcji za sprzedaż alkoholu nieletnim, oraz za nadużycie alkoholu w miejscach publicznych a także dostosowania przepisów dotyczących reklamy do nowych mediów i form komunikacji czy rozszerzenia programów profilaktycznych i edukacyjnych w szkołach oraz instytucjach publicznych
