Samoregulacja w branży alkoholowej polega na dobrowolnym podejmowaniu przez przedsiębiorstwa i organizacje branżowe działań, które wykraczają poza obowiązujące przepisy prawne i mają na celu promowanie odpowiedzialnej konsumpcji alkoholu i etyczne prowadzenie działalności.
Tabela poniżej przedstawia przykłady takich dobrowolnych samoregulacji przyjętych przez producentów napojów alkoholowych w krajach Unii Europejskiej.
Z kolei o regulacjach dotyczących reklamy napojów alkoholowych w wybranych krajach Unii Europejskiej można przeczytać w naszym artykule „Reklama alkoholu w Unii Europejskiej”.
W Polsce potrzebę samoregulacji od lat dostrzegają zarówno producenci piwa, wina, jak i alkoholi mocnych. Reklamowanie alkoholu w Polsce podlega nie tylko ścisłym regulacjom prawnym, ale także dobrowolnym inicjatywom branży, które mają na celu zapewnienie odpowiedzialnego przekazu marketingowego. Poszczególne firmy dobrowolnie przyjmują samoograniczenia i/lub przystępują do branżowych porozumień w tej sprawie. W Polsce potrzebę samoregulacji od lat dostrzegają zarówno producenci piwa, wina, jak i alkoholi mocnych. Reklamowanie alkoholu w Polsce podlega nie tylko ścisłym regulacjom prawnym, ale także dobrowolnym inicjatywom branży, które mają na celu zapewnienie odpowiedzialnego przekazu marketingowego. Poszczególne firmy dobrowolnie przyjmują samoograniczenia i/lub przystępują do branżowych porozumień w tej sprawie.
Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego w Polsce (ZPPP), jako pierwsza w Polsce organizacja branżowa, przystąpił do Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy i stał się sygnatariuszem Kodeksu Etyki Reklamy. Kodeks Etyki Reklamy stanowi kluczowy dokument, który określa standardy etycznego przekazu reklamowego. Uzupełniony został o Standardy Reklamy Piwa, czyli zasady samoograniczenia swobód reklamowych, dobrowolnie przyjęte przez członków ZPPP. Od 2008 r. browary zrzeszone w Związku stosują tzw. znaki odpowiedzialnościowe na opakowaniach piwa, stronach www producentów, materiałach promocyjnych oraz w spotach reklamowych. Od 2019 r. na wszystkich etykietach piw warzonych przez członków ZPPP znajdują się informacje o składzie produktu oraz zawartości kalorii, a także odniesienia do stron internetowych, gdzie konsument może zapoznać się z pełną listą wartości odżywczych. Podawanie wartości odżywczych na etykietach to przykład takiej samoregulacji, która zwiększa przejrzystość i umożliwia konsumentom podejmowanie świadomych decyzji.
Związek Pracodawców Polska Rada Winiarstwa przyjął i wdraża własny Kodeks Dobrych Praktyk Marketingowych. W kodeksie uwzględniono m.in. zakaz stosowania marketingu, który promuje nieodpowiedzialne lub nadmierne spożycie alkoholu. Marketing wyrobów winiarskich, w tym reklama wina nie może być skierowany do nieletnich, kobiet w ciąży i karmiących piersią, ani łączyć alkoholu z czynnościami wymagającymi koncentracji, takimi jak prowadzenie pojazdów. Kodeks nakłada również obowiązek odpowiedniego oznakowania produktów oraz zakazuje wprowadzania konsumentów w błąd co do ich pochodzenia.
Kodeks Dobrych Praktyk Marketingowych przyjął też Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy. Czytamy w nim, że promowanie napojów spirytusowych musi się odbywać zgodnie z prawem, dobrymi obyczajami i w żaden sposób nie może zachęcać do nieodpowiedzialnej konsumpcji czy nadużywania alkoholu. W 2012 r. członkowie ZP PPS podpisali deklarację w sprawie informacji na etykietach dotyczącej odpowiedzialnego spożycia alkoholu (RDM). Informacja może mieć formę strony internetowej (przykład: www.pijodpowiedzialnie.pl) lub znaków graficznych.
Zasady dotyczące reklamowania napojów alkoholowych w Europie – najważniejsze wytyczne z samoregulacji branżowych
| SAMOREGULACJA – przykłady | ||
|---|---|---|
| AUSTRIA | wszystkie kategorie | Nie można przedstawiać w sposób pejoratywny lub seksualizować ani kobiet, ani mężczyzn. |
| AUSTRIA | alkohole mocne | W mediach społecznościowych muszą być używane bramki wiekowe oraz monitoring treści generowanych przez użytkowników. |
| BELGIA | wszystkie kategorie | W reklamach nie można wykorzystywać postaci popularnych wśród niepełnoletnich; Reklamy nie mogą się pojawiać w kanałach przeznaczonych dla niepełnoletnich. |
| BUŁGARIA | < 15% ABV | Bramki wiekowe w Internecie. |
| CYPR | wszystkie kategorie | Osoby, które występują w reklamach nie powinny być ani sprawiać wrażenia osób poniżej 21. roku życia. |
| CZECHY | wszystkie kategorie | Osoby, które występują w reklamach nie mogą być poniżej 25. roku życia; Reklama może być emitowana tylko, jeśli co najmniej 70% widowni jest pełnoletnia; Reklamy nie mogą przedstawiać nagości, konsumpcji alkoholu obok miejsc kultu religijnego ani sugerować, że napój alkoholowy jest spożywany przez członków wyznania, które zabrania konsumpcji alkoholu. |
| DANIA | wszystkie kategorie | Reklama nie może łączyć alkoholu ze sportem; Reklama nie może pokazywać picia alkoholu w miejscu pracy lub w instytucji edukacyjnej; Osoby, które występują w reklamach, nie mogą być poniżej 25. roku życia; Nie można wykorzystywać postaci popularnych wśród niepełnoletnich; Wykorzystanie celebrytów w działaniach marketingowych nie może sugerować, że picie alkoholu przyczyniło się do ich sukcesu; Działania marketingowe nie mogą zachęcać do nadmiernej konsumpcji. |
| FINLANDIA | < 22% ABV | Bramki wiekowe w Internecie; Reklama może być emitowana tylko, jeśli co najmniej 70% widowni jest pełnoletnia; Osoby, które występują w reklamach, nie mogą być poniżej 25. roku życia. |
| GRECJA | wszystkie kategorie | Reklamy nie mogą być emitowane podczas programów sportowych dla niepełnoletnich; Reklama może być emitowana tylko, jeśli co najmniej 70% widowni jest pełnoletnia; Osoby, które występują w reklamach nie mogą być poniżej 25. roku życia; Wszystkie przekazy reklamowe muszą zawierać hasło: „Enjoy Responsibly” („Ciesz się odpowiedzialnie”) |
| HISZPANIA | piwo | Reklamy nie mogą być emitowane przed, w trakcie oraz po programach przeznaczonych dla niepełnoletnich (dot. również piw 0,0%); Bramki wiekowe w Internecie; Reklama zewnętrzna dopuszczalna w odległości powyżej 100 m od szkół. |
| HISZPANIA | alkohole mocne | Przekazy marketingowe w Internecie muszą być zabezpieczone bramką wiekową i zawierać komunikat odpowiedzialnościowy. |
| HOLANDIA | wszystkie kategorie | Reklamy nie mogą być emitowane w programach dla dzieci, przed, w trakcie lub po programach, których widownia niepełnoletnia wynosi lub przekracza 25%; Reklamy nie mogą przedstawiać osób poniżej 25. roku życia; Reklamy nie mogą być atrakcyjne dla niepełnoletnich; Podobne zasady obowiązują również dla reklam piw nisko- i bezalkoholowych. |
| IRLANDIA | < 25% ABV | Udział publiczności niepełnoletniej w programach, przy których pojawia się reklama alkoholu, nie może przekraczać 25% widowni; Reklama nie może być emitowana między 6:00 i 10:00 oraz podczas wydarzeń sportowych. |
| IRLANDIA | wszystkie kategorie | Reklama nie może się pojawiać w i na środkach transportu publicznego. |
| NIEMCY | wszystkie kategorie | Reklamy nie mogą być umieszczane w mediach, których odbiorcy to głównie niepełnoletni; Reklamy nie mogą pokazywać sportowców pijących lub promujących picie alkoholu. |
| PORTUGALIA | piwo | Komunikaty odpowiedzialnościowe |
| PORTUGALIA | wino i alkohole mocne | Komunikaty odpowiedzialnościowe; Osoby, które występują w reklamach nie mogą być młodsze lub wyglądać na młodsze niż 21 lat; W reklamach nie można wykorzystywać postaci popularnych wśród niepełnoletnich. |
| RUMUNIA | wszystkie kategorie | Bramki wiekowe w Internecie; Reklama może być emitowana tylko, jeśli co najmniej 70% widowni jest pełnoletnia; Osoby, które występują w reklamach, nie mogą być poniżej 25. roku życia. |
| SŁOWACJA | wszystkie kategorie | Reklama zewnętrzna nie może być umieszczana blisko szkół i placów zabaw; Bramki wiekowe w Internecie. |
| SŁOWACJA | piwo | Reklama może być emitowana tylko, jeśli co najmniej 70% widowni jest pełnoletnia. |
| SZWECJA | < 15% ABV | Reklama zewnętrzna nie może się pojawiać w i na środkach transportu publicznego oraz szpitalach, jak również w miejscach często odwiedzanych przez osoby poniżej 25. roku życia. |
| SZWECJA | wszystkie kategorie | Bramki wiekowe w Internecie |
| WĘGRY | wszystkie kategorie | Komunikaty odpowiedzialnościowe i bramki wiekowe w Internecie; Reklama może być emitowana tylko, jeśli co najmniej 70% widowni jest pełnoletnia. |
| WŁOCHY | < 21% ABV | Osoby, które występują w reklamach, nie mogą wyglądać na młodsze niż 18 i być młodsze niż 21 lat. |
| WŁOCHY | wszystkie kategorie | W reklamach nie można wykorzystywać postaci, znaków czy symboli popularnych wśród niepełnoletnich. |
