Polski rynek napojów alkoholowych podlega rygorystycznym regulacjom. Jedną z ustaw, jakie mają wpływ na jego funkcjonowanie jest ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym. Ustawa reguluje kwestie związane z rynkiem alkoholowym głównie poprzez pryzmat profilaktyki i rozwiązywania problemów wynikających z uzależnień. Szeroko określa ramy dla profilaktyki zdrowotnej, definiując kluczowe zadania państwa w zakresie poprawy jakości życia, zapobiegania chorobom, w tym wynikające z nadużywania alkoholu. Wprowadza instrumenty ekonomiczne wspierające prozdrowotne wybory społeczeństwa oraz tworzy wyspecjalizowane w tym celu organy. Całość stanowi kompleksowy fundament prawny dla realizacji państwowej polityki prozdrowotnej.
Dokument precyzuje zasady funkcjonowania Narodowego Programu Zdrowia oraz wskazuje instytucje odpowiedzialne za monitorowanie zagrożeń i edukację zdrowotną społeczeństwa. Ważnym elementem przepisów jest powołanie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, które zajmuje się profilaktyką problemów alkoholowych i narkomanii. Ustawa reguluje również kwestie finansowe, w tym opłaty od napojów słodzonych oraz mechanizmy dotowania inicjatyw zdrowotnych przez samorządy. Nadzór nad spójnością tych działań sprawuje Minister Zdrowia przy wsparciu wyspecjalizowanych organów doradczych i komitetów sterujących. Całość regulacji ma na celu niwelowanie różnic w dostępie do ochrony zdrowia oraz promowanie aktywności fizycznej wśród obywateli.
Jakie są kluczowe elementy ustawy o zdrowiu publicznym w kontekście polityki alkoholowej państwa?
- Powołanie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU) – jest to instytucja, która zajmuje się przede wszystkim profilaktyką problemów alkoholowych i narkomanii. Jej zadania obejmują m.in. inicjowanie i prowadzenie działań w celu ograniczenia używania alkoholu, opracowywanie rekomendacji w zakresie profilaktyki nadużywania alkoholu i leczenia osób uzależnionych oraz gromadzenie danych statystycznych i prowadzenie badań dotyczących problemów alkoholowych. Dodatkowo ustawa nakłada na Centrum obowiązek monitorowania realizacji oraz opracowywania analiz wojewódzkich i gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.
- Powołanie Rady do spraw Przeciwdziałania Uzależnieniom – czyli organu koordynacyjno-doradczego działającego przy Prezesie Rady Ministrów, który monitoruje politykę państwa w obszarze uzależnień i opiniuje krajowe strategie przeciwdziałania problemom wywoływanym przez uzależnienia.
- Wyłączenie napojów alkoholowych z opłaty od środków spożywczych – wyłączenie z tzw. ,,opłaty cukrowej” napojów alkoholowych podlegających podatkowi akcyzowemu.
- Finansowanie i Narodowy Program Zdrowia (NPZ): Ustanowienie Narodowego Programu Zdrowia, który ma realizować zadania związane z monitorowaniem stanu zdrowia, identyfikacją czynników ryzyka (w tym nadmiernego spożycia alkoholu) oraz prowadzić badania naukowe w tym zakresie, które są finansowane ze środków budżetowych i muszą stanowić nie mniej niż 10% środków przeznaczonych na realizację zadań NPZ.
Kluczowym celem ustawy jest dbanie o zdrowie publiczne, również poprzez zapobieganie uzależnieniom (w tym uzależnieniem behawioralnym) oraz skutkom zdrowotnym i społecznym, które z nich wynikają. Po szczegóły warto zajrzeć do ustawy.
